Hoe AI4Health uitgroeide tot een nationaal programma van ruim 112 miljoen euro voor betrouwbare en transparante AI in de zorg
Dit is het verhaal van een ambitieuze, unieke visie, een groeiend consortium en ruim 112 miljoen euro aan publieke en private investeringen – allemaal samengebracht om de basis te leggen voor betrouwbare en transparante AI in de dagelijkse zorg.
Een algoritme dat kanker eerder opspoort. Een model dat hartziekten voorspelt vóór er symptomen zijn. Een digitale assistent die belooft de administratieve last voor zorgprofessionals te verlichten. Het zijn échte doorbraken. Veel ervan verschijnen in toonaangevende wetenschappelijke tijdschriften. Toch bereiken de meeste AI-innovaties nooit de dagelijkse zorgpraktijk. Ze stranden al eerder – voordat patiënten, cliënten en professionals er baat bij hebben.
Stel: een patiënt bezoekt in de loop van enkele jaren verschillende ziekenhuizen. Röntgenfoto’s staan in het ene systeem, labuitslagen in een ander en de medicatiehistorie weer elders. Waardevolle gegevens die thuis via wearables of monitoring op afstand worden verzameld, blijven vaak volledig losstaan van de rest. Misschien bestaat er al een AI-model dat kan helpen om de beste behandeling te bepalen of complicaties te voorspellen. Maar zonder het volledige beeld en toegang tot alle mogelijke data kan het model niet doen waarvoor het is ontwikkeld.
Zelfs als de technologie goed is ontwikkeld, gevalideerd en effectief blijkt, begint een nieuw traject. Voordat een AI-toepassing breed kan worden gebruikt in de dagelijkse zorg, moet vaststaan dat die betrouwbaar werkt in de beoogde zorgomgeving. Zorgprofessionals moeten erop kunnen vertrouwen. Toezichthouders verlangen overtuigend bewijs van veiligheid. Zorgverzekeraars willen bewijs dat de toepassing betere uitkomsten oplevert en doelmatig is.
Ziekenhuizen moeten de toepassing inpassen in bestaande werkprocessen, zonder nieuwe administratieve lasten. Tegen de tijd dat al die vragen zijn beantwoord, is de technologie zelf mogelijk alweer verder ontwikkeld – of, erger nog, verdwenen.
De uitdaging is niet langer het ontwikkelen van AI. De uitdaging is om een zorgstelsel te creëren waarin AI daadwerkelijk kan functioneren. Dat is de visie achter AI4Health.
Als een van slechts vier geselecteerde langetermijnprogramma’s ontving AI4Health onlangs 25 miljoen euro van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO). AI4Health verenigt tientallen universiteiten, universitaire medische centra, opleidings- en algemene ziekenhuizen, gezondheidsfondsen, bedrijven, patiëntenorganisaties, zorgverzekeraars en beleidsmakers om precies die uitdagingen aan te pakken.
In plaats van zich te richten op één AI-toepassing, bouwt het programma de fundamenten, infrastructuur, expertise en het systeem waarmee betrouwbare, transparante en breed toepasbare AI in het hele Nederlandse zorgstelsel kan worden ontwikkeld, beoordeeld, ingevoerd, opgeschaald, toegepast, gefinancierd en gemonitord.
“Wereldwijd ligt de nadruk vaak op wéér de ontwikkeling van een nieuwe creatieve AI-oplossing. Maar aan innovatieve AI met waarde voor patiënten, burgers en zorgprofessionals is geen gebrek. Wat ontbreekt, is een soepel traject waarmee de beste AI-oplossingen terechtkomen waar we ze nodig hebben: in de dagelijkse zorgpraktijk.
Daarvoor moeten we alle partijen in die keten verbinden en een goed werkende AI-infrastructuur bouwen: van AI-ontwikkelaars en vernieuwers tot eindgebruikers, financiers en beleidsmakers.
En we moeten snel handelen. AI is niet zomaar de volgende technologie; het is een disruptieve sociotechnologische innovatie die onze gezondheid en ons zorgstelsel ingrijpend kan veranderen en versterken.
Maar om dat mogelijk te maken, moeten we niet alleen de technische ontwikkelaars samenbrengen, maar juist álle betrokken partijen.”
Wie vandaag het definitieve voorstel leest, vergeet gemakkelijk hoe AI4Health werkelijk tot stand is gekomen.
Er lag geen kant-en-klare blauwdruk op de plank.
Maandenlang kreeg het programma vorm in workshops, strategiesessies, werkgroepen en talloze gesprekken.
Onderzoekers zochten naar manieren om barrières weg te nemen die voorkomen dat AI-toepassingen patiënten bereiken. Zorgprofessionals toetsten of voorgestelde oplossingen in de praktijk zouden werken. Bedrijven, gezondheidsfondsen en zorgverzekeraars brachten hun kijk op implementatie en marktacceptatie in; patiëntenorganisaties benadrukten vertrouwen, toegankelijkheid en maatschappelijke waarde. Elk gesprek voegde een puzzelstuk toe. Samen met het Life Sciences & Health-team van PNO Innovation bracht het consortium al die inzichten bijeen in één samenhangend, ambitieus programma van ruim 112 miljoen euro.
Tegelijk bleef het consortium groeien. Naarmate de visie concreter werd, wilden steeds meer organisaties deelnemen. Nieuwe praktijktoepassingen kwamen in beeld doordat zorgverleners en onderzoekers kansen herkenden die uitstekend binnen het programma pasten. Bedrijven, gezondheidsfondsen en publieke organisaties zagen het potentieel en wilden bijdragen.
Zelfs in de laatste dagen voor indiening sloten nieuwe cofinanciers zich aan, waardoor budgetten, toezeggingen en de programmastructuur nog tot de laatste minuten voor indiening tegen het licht moesten worden gehouden. Ook na het financieringsbesluit hield die dynamiek aan: veel nieuwe organisaties hebben de wens uitgesproken om deel te nemen aan AI4Health.
De continu groeiende belangstelling vertraagde het programma niet. Het bevestigde juist dat AI4Health een uitdaging aanpakt die door alle partners en stakeholders in de Nederlandse zorg wordt herkend.
Zo groeide AI4Health uit tot een breed gedragen nationaal programma waarin uiteenlopende organisaties en partners willen investeren en waaraan zij actief willen bijdragen – een ontwikkeling die zich tot op de dag van vandaag voortzet.
Die groei bracht ook lastige vragen met zich mee. Waar past dit nieuwe idee, deze AI-innovatie of toepassing het best? Versterkt het de rode draad? Hoe voeg je een nieuwe partner toe zonder de samenhang te schaden? Elke mogelijkheid vroeg om een zorgvuldige balans tussen ambitie en focus. Zo werd het bewaken van de samenhang tijdens de groei een uitdaging op zich.
Vanaf het begin werkte het Life Sciences & Health-team van PNO Innovation nauw samen met Professor Carl Moons als programmaleider, Associate Professor Ewoud Schuit als medeprojectleider en het bredere kernteam. AI4Health gaf richting aan de wetenschappelijke, zorginhoudelijke, economische en maatschappelijke visie; PNO Innovation hielp die te structureren.
Samen toetsten zij het verhaal achter AI4Health voortdurend kritisch. Versterken de werkpakketten elkaar? Is het verhaal overtuigend? Zijn de wetenschappelijke, maatschappelijke en economische ambities helder? Begrijpen beoordelaars hoe AI4Health werkelijk verschil maakt, of doen zij het af als het zoveelste onderzoeksproject voor AI-ontwikkelaars?
Naarmate het programma zich ontwikkelde, verdiepte de samenwerking zich en groeide het voorstel mee. Op de dag van indiening lag er een helder, samenhangend voorstel voor het hele zorgveld en zorgstelsel, waarin letterlijk elk type partner een duidelijke inbreng en rol heeft. Dat resultaat vergde maanden van luisteren, ideeën kritisch toetsen, nieuwe partners betrekken en de juiste balans zoeken tussen ambitie en haalbaarheid.
“Vanaf het begin was voor alle betrokkenen duidelijk dat het Life Sciences & Health-team van PNO Innovation bij de ontwikkeling van AI4Health echte meerwaarde bood. Het team hielp ons onze vele creatieve ideeën, uitdagingen en perspectieven te vertalen naar één samenhangend langetermijnprogramma met een helder en overtuigend verhaal.
Terwijl wij het consortium opbouwden, de visie versterkten en partners en medefinanciers betrokken, bracht het PNO Innovation-team structuur aan in het proces. Het team hield het overzicht over de vele onderdelen, loodste ons door de subsidievoorwaarden en zorgde ervoor dat het voorstel zich bleef ontwikkelen tot één samenhangend geheel. Daardoor konden wij ons met vertrouwen op de inhoud richten, in de wetenschap dat het proces in goede handen was.”
Bij indiening was AI4Health uitgegroeid tot een programma van ruim 112 miljoen euro: de NWO-investering plus aanzienlijke publieke en private medefinanciering van organisaties die de langetermijnvisie deelden. Inmiddels weten we dat zelfs die 112 miljoen euro pas het begin is.
Dat gebeurde niet van de ene op de andere dag. Elke partner had eigen redenen om zich aan te sluiten. Universiteiten zagen kansen voor wetenschappelijke doorbraken; ziekenhuizen zochten oplossingen die de patiëntenzorg konden verbeteren; bedrijven zagen mogelijkheden voor verantwoorde innovatie. Gezondheidsfondsen en patiëntenorganisaties richtten zich op gezondheidswinst op de lange termijn en op maatschappelijke meerwaarde. Het kostte tijd om al die ambities en visies rond één programma te verenigen, maar juist daarin schuilt een van de grootste krachten van AI4Health.
Die gesprekken draaiden om veel meer dan geld en financiering: ook eigenaarschap, onderling begrip en draagvlak stonden centraal. Partners wilden weten waar zij in AI4Health pasten, hoe hun expertise, ambities en oplossingen aansloten bij die van anderen en hoe hun investering bijdroeg aan een gezamenlijke nationale ambitie. Die afstemming vergde tijd, maar bracht iets voort dat sterker was dan financiële toezeggingen alleen: oprechte betrokkenheid binnen het consortium en de gedeelde wil om samen te bouwen aan een betrouwbaar, toegankelijk, rechtvaardig en duurzaam zorgecosysteem.
Naast de wetenschappelijke en zorginhoudelijke discussies speelde zich een complex proces af. De cofinanciering moest rondkomen. Bijdragen in geld en in natura moesten voldoen aan NWO’s financieringskader. Begrotingsscenario’s veranderden mee met het programma; de governancestructuur moest aansluiten bij het groeiende consortium.
Toezeggingsbrieven van tientallen organisaties moesten worden gecoördineerd. Elke strategische keuze had gevolgen voor de begroting; omgekeerd had elke financiële beslissing gevolgen voor het programma.
Voor een projectleider is het al snel een enorme opgave om al die onderdelen op één lijn te houden en tegelijk de maatschappelijke, wetenschappelijke en economische visie van het volledige AI4Health-programma te bewaken. Het Life Sciences & Health-team van PNO Innovation werkte hierin daarom heel nauw samen met Professor Carl Moons en Associate Professor Ewoud Schuit.
PNO Innovation coördineerde de aanvraag, ondersteunde gesprekken met medefinanciers, verwerkte toezeggingen in begrotingen die aan de subsidievoorwaarden voldeden, toetste strategische keuzes kritisch en bewaakte de balans terwijl het programma groeide.
Misschien lag de waardevolste bijdrage van PNO Innovation niet in een document of begrotingsoverzicht, maar in rust en vertrouwen. Een programma van deze omvang vraagt voortdurend om schakelen tussen inhoud, partners, financiering, governance, begrotingen en deadlines. Door de regie over de aanvraag te nemen en alles op elkaar af te stemmen, creëerde PNO Innovation ruimte voor Professor Carl Moons en het consortium om zich te richten op wat het belangrijkst was: de zorginhoudelijke, wetenschappelijke, innovatieve en maatschappelijke basis uitbouwen, het consortium versterken en de partners en medefinanciers aantrekken die AI4Health maakten tot wat het nu is.
“Geen moment heb ik eraan getwijfeld dat AI4Health en al zijn visionaire, ambitieuze en creatieve partners zouden slagen. Inmiddels benadrukken strategische rapporten en visies, nationaal en internationaal, allemaal dezelfde boodschap: AI is geen eendagsvlieg. AI is een blijver – of we daarin geloven of niet.
We kunnen het ons simpelweg niet veroorloven om alle ontwikkelde AI ongecontroleerd over ons heen te laten komen. We moeten deze reis samen maken en ervoor zorgen dat de AI die we in ons zorgstelsel gebruiken veilig, effectief en betrouwbaar is – en bijdraagt aan rechtvaardige, toegankelijke en duurzame zorg.”
Als AI4Health slaagt, blijven veelbelovende AI-innovaties niet langer jarenlang steken tussen ontwikkeling, onderzoek en de dagelijkse zorgpraktijk. Dan vinden nieuwe technologieën gemakkelijker hun weg van de tekentafel naar de spreekkamer. Patiënten, burgers en zorgprofessionals kunnen ze met vertrouwen gebruiken, zodat de samenleving als geheel sneller profiteert.
De komende tien jaar werkt het nationale AI4Health-consortium samen om die ambitie waar te maken. Het programma ontwikkelt, test, implementeert en schaalt nieuwe benaderingen op voor kanker, hart- en vaatziekten, mentale en neurologische aandoeningen en regeneratieve geneeskunde. Het werkt daarbij aan verantwoorde toepassing binnen de wet- en regelgeving en aan praktische oplossingen die veel breder inzetbaar zijn in het zorgstelsel, in Nederland en daarbuiten.
AI4Health hanteert een eenvoudige filosofie.
Sla geen stappen over. Bouw het systeem.
Dat uitgangspunt gaf richting aan het programma en de ontwikkeling ervan. Blijvende impact vraagt om tijd, samenwerking en de wil om te blijven verbeteren totdat alles in elkaar grijpt.
Een sterk programma begint met een heldere visie, een grondige analyse van het speelveld én een proces dat de juiste partners, financiering, governance en strategie samenbrengt.
Het Life Sciences & Health-team van PNO Innovation ondersteunt universiteiten, universitaire medische centra, ziekenhuizen, onderzoeksinstituten en bedrijven bij de ontwikkeling van kansrijke nationale en Europese onderzoeks- en innovatieprogramma’s.
Van strategische keuzes en consortiumvorming tot financieringsstrategie, subsidieaanvraag en projectuitvoering: wij helpen ambitieuze ideeën om te zetten in programma’s met blijvende impact. Zo ondersteunen we wetenschappers en vernieuwers die werken aan een betere gezondheid voor iedereen.
We gaan graag met je in gesprek.
Neem contact met ons op via +31(0)88 838 13 81 of stuur ons een bericht via het onderstaande contactformulier.
Simona Forro is consultant bij PNO Life Sciences & Health in Nederland
10/09/2026
01/09/2026
26/08/2026
Ontdek hoe onze specialisten jouw innovatie verder brengen.
Ik ga akkoord met de privacyverklaring
* Verplichte velden
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.
Denk aan het milieu voordat je gaat printen
Printen