Innovatie vertraagt niet door diversiteit, maar door een gebrek eraan

De weerbarstige praktijk van innovatieprojecten

Innovatieprojecten concurreren met de dagelijkse operatie en beslissingen worden genomen onder hoge (tijds-)druk. Teams zijn technisch sterk, maar klein, en leunen vaak op dezelfde mensen en perspectieven. Dat werkt zolang alles voorspelbaar is. Maar innovatie is per definitie onzeker: soms blijken aannames niet te kloppen, moet je keuzes herzien en verschuiven prioriteiten.

Het gevolg is dat veel innovatieprojecten niet vastlopen op technologie, maar op organisatie en besluitvorming. Niet omdat de ambitie ontbreekt, maar omdat de manier waarop ondernemers innovatie inrichten vaak onvoldoende meebeweegt met die ambitie. En juist daar ligt een onderbelicht, maar essentieel vraagstuk.

Waarom innovatieprojecten vastlopen op mensen

In innovatieprojecten zit de grootste vertraging zelden in de technologie. Die ontstaat op het moment dat je keuzes moet maken. Juist dan vallen teams vaak terug op vertrouwde aannames en bekende werkwijzen.

Veel mkb’ers werken bijvoorbeeld met kleine, technisch sterke teams. Dat maakt snel schakelen mogelijk, maar betekent ook dat dezelfde perspectieven steeds leidend zijn. Alternatieven blijven onbesproken en kritische vragen komen laat op tafel. Zolang een project volgens verwachting verloopt, levert dat weinig problemen op. Een toename in onzekerheid (bijvoorbeeld bij technische tegenslag, opschaling of marktintroductie) maakt deze kwetsbaarheid echter zichtbaar. Besluitvorming vertraagt en innovatie verliest momentum. Niet door een gebrek aan kennis of ambitie, maar door een gebrek aan variatie in perspectief. En laat er nu een oplossing bestaan die juist dit gebrek kan verhelpen: diversiteit.

Diversiteit is geen HR-thema, maar een innovatievoorwaarde

Veel organisaties benaderen diversiteit vooral als een HR-vraagstuk. Het gaat dan over werving, beleid of cultuur, los van de inhoud van innovatieprojecten. Daarmee blijft diversiteit al snel iets dat ‘erbij komt’, in plaats van iets dat direct bijdraagt aan betere besluitvorming.

In de context van innovatie gaat diversiteit echter niet over representatie op zich, maar over variatie in perspectief. Teams waarin mensen verschillen in achtergrond, opleiding, ervaring of manier van denken, kijken anders naar problemen en stellen andere vragen. Juist die verschillen helpen om aannames eerder te toetsen en keuzes bewuster te maken.

Wat dit betekent in de praktijk van innovatieprojecten

In de praktijk is het positieve effect van diversiteit dus vooral zichtbaar op momenten dat een project onder druk komt te staan. Onderzoek wijst namelijk uit dat een divers team een breder scala aan perspectieven brengt. Dit bevordert creativiteit en probleemoplossing, wat innovatie versterkt. Statistieken tonen bovendien aan dat diverse teams betere besluitvorming en innovatie tot stand brengen doordat zij meer ideeën genereren en besluiten vaker kritisch heroverwegen.

Binnen PNO Innovation zien we dit dagelijks terug in de samenwerking binnen en tussen teams. Onze teams bestaan uit mensen met uiteenlopende achtergronden, leeftijden en ervaringen. Juist die verschillen zorgen ervoor dat we vraagstukken vanuit meerdere invalshoeken bekijken en dat we aannames sneller benoemen. Dat leidt soms weliswaar tot meer discussie, maar zorgt ook voor scherpere keuzes en een efficiëntere manier van werken.

Wat Europese subsidie-eisen zichtbaar maken

Diezelfde logica zien we terug in Europese innovatieprogramma’s zoals het EIC-programma of Horizon Europe. Diversiteit is daarin geen vrijblijvende bijzaak, maar een expliciet beoordelingscriterium. Aanvragers moeten laten zien hoe hun management en besluitvorming zijn ingericht en dat daarin verschillende perspectieven zijn geborgd. Binnen Horizon Europe is het hebben van een Gender Equality Plan (GEP) zelfs een verplichte voorwaarde voor organisaties zoals publieke onderzoeksinstellingen, universiteiten en overheidsinstellingen bij deelname aan calls vanaf 2022. Zonder een dergelijke planstructuur kan een organisatie geen Horizon Europe-subsidie ontvangen. Diversiteit maakt bovendien deel uit van het bredere EU-beleid rond gelijke kansen en inclusie, wat doorwerkt in diverse innovatieprogramma’s en een context biedt waarin teamsamenstelling en inclusieve besluitvorming meetellen voor subsidietoekenning.

Het borgen van diversiteit is dus geen ideologische keuze, maar een praktische. Europese subsidieverstrekkers investeren in innovaties die onder hoge onzekerheid moeten worden opgeschaald. Daarbij hoort de vraag of een team in staat is om aannames tijdig te toetsen en bij te sturen. Diversiteit in teams en aansturing fungeert in dat licht als risicobeheersing.

Tot slot

Samengevat hangt innovatiekracht dus niet alleen af van technologische expertise, maar ook van de manier waarop teams zijn samengesteld en besluitvorming is ingericht. Waar innovatie onder druk komt te staan, blijkt variatie in perspectief geen luxe, maar een randvoorwaarde voor wendbaarheid en kwaliteit. Europese subsidieprogramma’s maken dit zichtbaar door teamstructuur en inclusieve besluitvorming expliciet mee te wegen in hun beoordeling. Kortom, wie innovatie serieus neemt als strategisch proces, kan de inrichting van diens team daarom niet los zien van het succes van het project.

Verder praten over jouw innovatieprojecten?

Herken je deze dynamiek in je eigen innovatieprojecten? Dan nodigen we je uit om hierover met ons in gesprek te gaan vanuit de vraag hoe jouw organisatie innovatie organiseert en welke randvoorwaarden daarbij helpend zijn. We denken daar bij PNO Innovation graag in mee. Neem contact met ons op via +31(0)88 838 13 81 of stuur ons een bericht.

Onze expert

Karlijn Prince-Verdam is Consultant Subsidies & Innovatie bij PNO Innovation Nederland.