Hoge energieprijzen, toenemende internationale concurrentie en de druk om sneller te verduurzamen zetten de Nederlandse chemische industrie stevig onder spanning. Juist voor energie-intensieve bedrijven kan de IKC-ETS-regeling daarom een belangrijk financieel aanknopingspunt bieden. Deze regeling compenseert bedrijven voor indirecte ETS-kosten die via de elektriciteitsrekening worden doorberekend en helpt zo om verduurzaming, elektrificatie en behoud van productie in Nederland mogelijk te maken.
De nieuwe openstelling is nu aangekondigd, met daarbij een verruiming van de in aanmerking komende sectoren en producten die de mogelijkheden voor de chemische industrie vergroot. Hierdoor ontstaan er nieuwe kansen voor chemische bedrijven met een hoog elektriciteitsverbruik. Maar wie wil profiteren, moet tijdig weten of de onderneming voldoet aan de voorwaarden, welke gegevens nodig zijn en hoe de aanvraag moet worden voorbereid.
Chemische industrie onder druk IKC-ETS regeling open vanaf 30 augustus Aantal subsidiabele sectoren dit jaar fors uitgebreid Gedeeltelijke herinvestering subsidie in reductie CO2-uitstoot is verplicht Het verplichte CO2-reductieplan Aanvragen met terugwerkende kracht Hoe wordt de subsidie berekend? Wat kan PNO voor je betekenen? Onze expert
De chemische industrie in Nederland staat onder druk. De oorzaak kan gezocht worden in een combinatie van hoge energieprijzen, hoge kosten en trage procedures voor noodzakelijke verduurzaming en internationale concurrentie. Dit komt tot uiting in stilvallende investeringen in verduurzaming en innovatie en recent ook in sluiting van fabrieken en vertrek van chemische industrie uit Nederland en Europa. Het gevolg is niet alleen banenverlies in Nederland en een groeiende kans op een domino-effect, maar ook ‘koolstoflekkage’ (carbon leakage), omdat in Europa gemiddeld gezien veel schoner geproduceerd wordt dan elders. Fabriekssluitingen hier kunnen leiden tot verhoogde en minder schone productie op andere plekken in de wereld.
Ter voorkoming van carbon leakage bestaat al sinds geruime tijd de regeling Indirecte Kostencompensatie ETS (IKC-ETS). Elektriciteitsproducenten berekenen de kosten voor hun ETS emissierechten door aan klanten. Voor de energie-intensieve industrie kunnen deze kosten flink oplopen omdat hun stroomverbruik hoog is. Bovendien speelt dit een rol bij de afweging om te verduurzamen via elektrificatie. Bij specifieke sectoren waar het risico op carbon leakage groot is, compenseert de overheid daarom via de IKC-ETS regeling de ETS-bijdrage die deze bedrijven indirect betalen via hun stroomrekening. Aanvragen voor het jaar 2025 kunnen ingediend worden van 3 augustus tot 30 september 2026. In dit artikel geven we uitgebreide informatie over de regeling en hoe je je kunt voorbereiden.
Een belangrijke eerste voorwaarde om in aanmerking te komen, is de sector waarin je actief bent en de specifieke producten die je maakt. Elk jaar wordt er een lijst opgesteld met NACE-codes van sectoren waarin het risico bestaat dat bedrijven hun productie naar buiten de EU verplaatsen omdat zij door de ETS-kosten een hogere elektriciteitsrekening hebben. Dit jaar is de lijst met sectoren die in aanmerking komen uitgebreid met verschillende codes die van toepassing zijn voor de chemische industrie. Voorbeelden hiervan zijn:
Valt een onderneming onder één van de NACE-codes op de lijst, dan is het waarschijnlijk dat deze in aanmerking komt voor de IKC-ETS regeling. Als je producten maakt die onder verschillende NACE-codes vallen, dan kan nog worden gekeken naar de prodcomcodes die achter deze lijst met NACE-codes ligt (de PRODCOM-lijst is een lijst van industriële producten en diensten op het gebied van mijnbouw, verwerkende industrie en materiaalrecycling). Als je één of meerdere van de producten op deze lijst produceert, kan je bedrijf ook in aanmerking komen voor compensatie van jouw elektriciteitskosten. Het gaat daarbij dan alleen om het elektriciteitsverbruik dat toe te schrijven is aan het deel van de producten dat op de prodcomlijst staat. Gaat het om de productie van energiedragers? Dan mogen deze maximaal voor 50% van fossiele oorsprong zijn.
Behalve de duidelijke voorwaarden qua sector en producten, zijn er belangrijke aanvullende voorwaarden die zijn gerelateerd aan de toekomstige CO2-uitstoot van de productielocatie van de aanvrager en de besteding van de ontvangen IKC-ETS subsidie. Minimaal 50% van de binnen deze regeling ontvangen subsidie moet namelijk worden geïnvesteerd in maatregelen die de scope 1 en scope 2 emissies van de productielocatie verminderen. Om de emissiereductie te bepalen, wordt gekeken naar het jaar 2020 als referentiejaar. Voor elk jaar dat IKC-ETS subsidie wordt ontvangen, moeten de maatregelen leiden tot 3% minder CO2-uitstoot op de productielocatie. De totale vermindering in de CO2-uitstoot moet uiterlijk in 2030 gerealiseerd zijn. Goed nieuws is wel dat het niet alleen om toekomstige maatregelen hoeft te gaan. Ook maatregelen die zijn uitgevoerd na 2021 mogen worden meegeteld in deze berekening. Wanneer het in een specifieke bedrijfssituatie niet haalbaar is om 3% CO2-emissiereductie te realiseren, geldt een extra voorwaarde. De productielocatie moet er dan voor zorgen dat minstens 30% van het toekomstige elektriciteitsverbruik uit koolstofvrije bronnen komt. Het is belangrijk om te weten dat deze aanvullende eis niet in de plaats komt van de maatregelen om scope 1 en scope 2 emissie te reduceren, maar echt aanvullend is.
Alle reeds uitgevoerde en nog geplande maatregelen moeten worden uitgewerkt in een CO2-reductieplan dat als bijlage bij de aanvraag wordt meegestuurd. In dit CO2-reductieplan worden de scope 1 en 2 emissies van het referentiejaar 2020 berekend. Voor grote bedrijven is het verplicht dit te doen op basis van een energie-audit zoals al verplicht in EU-wetgeving sinds 2021 *).
Vervolgens moeten de verschillende maatregelen, die gaan leiden tot vermindering van de CO2-uitstoot, worden beschreven. Er zijn geen eisen over het type maatregelen, maar te denken valt aan investeringen in energiebesparing, energiehergebruik en elektrificatie. Alle CO2-besparende maatregelen die sinds 2021 zijn uitgevoerd, mogen daarbij worden meegenomen. Per maatregel moet in het plan de volgende informatie naar voren komen:
De IKC-ETS regeling verschilt op een aantal specifieke punten van veel andere regelingen. Het gaat hierbij om het moment van aanvragen, en de verdeling van het totale beschikbare budget.
In tegenstelling tot veel andere subsidies, moet de IKC-ETS subsidie met terugwerkende kracht worden aangevraagd op basis van het elektriciteitsverbruik van het afgelopen jaar. Dit betekent dat de aankomende openstelling gericht is op het elektriciteitsverbruik van 2025. Een aanvraag bestaat uit de volgende documenten:
Op basis van het elektriciteitsverbruik zijn er in de rekensheet twee rekenmethodes om de hoogte van de subsidie te bepalen: de benchmarkmethode en de fallbackmethode. Voor alle producten waarvoor een benchmark (MWh/t product) beschikbaar is, moet de benchmarkmethode gebruikt worden. Het is dus niet mogelijk zelf één van de twee methodes te kiezen. Voor de nieuw toegevoegde categorieën is geen benchmark beschikbaar en hiervoor moet dus de fallbackmethode worden gebruikt. Hierbij moet het elektriciteitsverbruik per ton product individueel worden berekend volgens bepaalde richtlijnen. In beide gevallen geldt dat van het totale elektriciteitsverbruik eerst 1000MWh wordt afgetrokken bij wijze van generieke korting. Deze regeling is dus alleen interessant voor locaties met een significant hoger elektriciteitsverbruik.
In principe ontvangt de aanvrager dus de subsidie zoals berekend volgens de voorgeschreven methode. Maar waar bij veel subsidieregelingen het beschikbare budget op volgorde van binnenkomst of op basis van score verdeeld wordt, krijgen bij de IKC-ETS regeling alle aanvragers met een goedgekeurde aanvraag subsidie uitgekeerd. Als er meer subsidie wordt aangevraagd dan er budget beschikbaar is, zal het beschikbare geld naar rato over alle aanvragers verdeeld worden.
Nu de regeling officieel gepubliceerd is, is het verstandig om al met de voorbereidingen van een aanvraag te beginnen omdat het opstellen van de accountantsverklaring en het CO2-reductieplan tijd in beslag kunnen nemen.
Ondanks dat de regeling open is tot eind september, is het goed om je als bedrijf nu al voor te bereiden om tijdsdruk richting de openstelling te voorkomen en de slaagkans te verhogen. PNO is je hierbij graag van dienst!
Wij gaan graag met je in gesprek om te onderzoeken of jouw bedrijf in aanmerking komt voor de IKC ETS-regeling, en om te berekenen wat dit kan opleveren. Vervolgens kunnen wij je ontzorgen bij het opstellen en indienen van de aanvraag door (delen van) de benodigde documentatie op te stellen en/of te reviewen. Tot slot ontstaan er na een toegekende subsidieaanvraag altijd verplichtingen. Ook hier kunnen wij ondersteunen door middel van advies of door taken uit handen te nemen. Neem gerust contact op voor een vrijblijvende kennismaking via +31(0)88 838 13 81 of door ons een bericht te sturen.
*) Artikel 8 van Richtlijn 2012/27/EU van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2012 betreffende energie-efficiëntie (PbEU 2012, L 315)
Anne Bakker is consultant bij team PNO Chemistry.
11/08/2026
Ontdek hoe onze specialisten jouw innovatie verder brengen.
Ik ga akkoord met de privacyverklaring
* Verplichte velden
This site is protected by reCAPTCHA and the Google Privacy Policy and Terms of Service apply.
Consider the environmental impact before printing this
Print